ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਿਵਾਦਿਤ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਬਿਆਨਾਂ ‘ਤੇ ਅਕਸਰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਤੋੜਮਰੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਿਵਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੰਖਾਹੀਆ ਕਰਾਰ ਦੇਣਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਸਿੱਖ ਮੀਡੀਆ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ।
ਪੌਡਕਾਸਟ ਦੌਰਾਨ ਦਿਲਗੀਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਕਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੇ ਤਿੱਖੀ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤ ਦੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸਮਝ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਤੱਤੀ ਤਵੀ ‘ਤੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਘਟਨਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦਿਲਗੀਰ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ “ਤਵੀ” ਦਾ ਅਰਥ ਤਪਦੀ ਰੇਤ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਗਰਮ ਲੋਹੇ ਦੀ ਤਵੀ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਅਦ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਜੋੜਿਆ। ਇਹ ਬਿਆਨ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਬਾਰੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਵਾਇਤ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਵਾਦਿਤ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ, ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭੋਜਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਮੱਛੀ ਵੀ ਖਾਧੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਯਾਤਰੀ ਮੱਛੀ ਜਾਂ ਜੜਾਂ ‘ਤੇ ਜੀਊਂਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿੱਖੀ ਆਲੋਚਨਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜੀਵਨ ਰੀਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਗੀਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ “ਸਾਚਾ ਸੌਦਾ” ਸਾਖੀ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਨਮਸਾਖੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੌਜੂਦਗੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਉਠਾਇਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਖੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦਿਲਗੀਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਕੇਵਲ ਲਗਭਗ 50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਜਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਸਿੱਖ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਿਤਨੇਮ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਇੱਕ “ਪੁਜਾਰੀ ਵਰਗ” ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਪੂਰੇ ਸੰਵਾਦ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸਾਖੀਆਂ ਨੂੰ ਕਲਪਨਾ ਕਿਹਾ, ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜੋੜ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਲਿਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਪੀਟੀਸੀ ਨਿਊਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਤੰਖਾਹੀਆ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨੂੰ ਮੰਚ ਦੇਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਸਿੱਖ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਮੰਚ ਦੇਣਾ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਉਲਝਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪੌਡਕਾਸਟ ਨੇ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੀਟੀਸੀ ਨਿਊਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜਗਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤਿੱਖੀਆਂ ਆਪਤੀਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਸਿੱਖ ਰਿਵਾਇਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਸਾਹਨੀ ਨੂੰ ਤਲਬ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਐਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੌਡਕਾਸਟ ‘ਚ ਕਿਉਂ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
